Brabants Dagblad | 16 maart 2010 | Hans Visser

Zelf een Passion schrijven bijna een logische volgende stap voor Egon Kracht

Ontroerend menselijke Judas Passion

De komende weken staan weer in het teken van de passieconcerten. Behalve de reeks traditionele Matthäus Passions, brengt muzikant Egon Kracht nu een Judas Passion. Onder meer te zien in Tilburg.

Het is vast overdreven om de Judas Passion van Egon Kracht een hoogtepuntje te noemen uit de Nederlandse muziekgeschiedenis. Toch maakt deze passiemuziek over het lijden en sterven van Christus diepe indruk.
Een agnosticus zou er haast gelovig van worden.
In Zaandam beleefde dit toegankelijk geschreven werk donderdagavond, uitgevoerd door The Troupe, zijn wereldpremière. Kracht be¬werkte eerder met succes Bachs Matthäus Passion. Zonder tekst, maar met gebruik van muzikale middelen van deze tijd bleek het barokke werk nauwelijks aan magische kracht te hebben ingeboet.
Zelf een Passion schrijven is dan bijna een logische volgende stap.
Heel verstandig koos Kracht een andere, verrassende invalshoek: waarom was het juist Judas die Christus verraadde? Ze waren immers boezemvrienden.
Cabaretier Jeroen van Merwijk legt dat op verzoek van Kracht uit in een wondermooie poëtische tekst. Christus wil sterven aan het kruis, opdat Hij daarmee de mensheid van zijn zonden kan bevrijden. Daarvoor moet hij eerst worden verraden, een taak voor een echte vertrouweling. Maar begrijpt Judas Hem ook? Judas staat voor een duivelse keuze, die voor ieder mens maar al te herkenbaar is. Het publiek werd daar behoorlijk stil van. Niet in de laatste plaats omdat Kracht dit gegeven zonder meer briljant vertaalde in muziek.
Om te beginnen laat hij Christus zingen door een klassieke countertenor, een hoge mannenstem.
Maarten Engeltjes geeft als de gedroomde vertolker, de mooie lange melodische lijnen precies dat onbegrijpelijk etherische, waarmee Judas zo worstelt. Frans van Deursen is met zijn musicalstem de ideale Judas. Zo aards, zo menselijk. Een koor van vier zangers speelt een reeks van rollen, vooral die van verteller. Regisseur Dick Hauser laat dat alles gebeuren in een licht theatrale enscenering binnen een rustige, abstracte achtergrond. Niets leidt af, het spel geeft de tekst slechts een versterkend accent.
Het wonder van deze Passion is vooral de muziek. Helemaal van deze tijd, met de magische adem van Bach, Pärt en Messiaen. Waar nodig jankt een gitaar de blues, swingt er wat jazz, lijkt er wat musical te dansen of jubelt de barok.
Nooit als nadrukkelijk gezocht effect, maar altijd als dienstbaar accent, dat even vanzelfsprekend verdwijnt als dat het kwam.
De toon wordt gezet met een instrumentale inleiding, toonbeeld van de ongebruikelijke, maar veelzeggende orkestratie. Rijk aan nieuwe klankkleuren. Uit de sonore aardse klank van de contrabas doemt de naar de hemel stijgende stem op van de marimba. Een aankondiging vol suspense van de confrontatie tussen Judas en Christus.
Kracht maakt dankbaar gebruik van de persoonlijke kwaliteiten die deze musici van zijn orkest in huis hebben. Zoals trompettist Angelo Verploegen. Zijn handvol fluwelen solo’s op de bügel maakt duidelijk dat ook Miles Davis niet voor niets heeft geleefd.
Judas Passion. Muziek: Egon Kracht.
Tekst: Jeroen van Merwijk. Regie: Dick Hauser. Door: The Troupe.
Te zien: vrijdag 19 mrt Concertzaal Til¬burg.

Volkskrant | 27 februari 2010 | Frits van der Waa

 (4 sterren van de 5)
 

Zelfs de kus is anders in de Judas Passie
Judas Passion
Jeroen van Merwijk en Egon Krach maken met Judas Passie een mooi alternatief voor Matteus en Johannes.

Zaandam -  Het cruciale moment in de Judas Passie is de kus die Jezus aan Judas geeft, een Jezuskus in plaats van een Judaskus, zoals alles in deze passie anders is dan we gewend zijn. Ja, er zijn koortjes en aria’s, maar ze worden begeleid door jazzy sluipbassen en grooves met hitpotentie, en bovendien doet deze passie met een lengte van vijf kwartier geen overmatig beroep op het zitvlees.
 

Het begon allemaal met de ontdekking van het ‘Evangelie van Judas’, dat in 2005 boven water kwam, een tekst uit de derde eeuw na Christus. Judas, in de Bijbel de aartsverrader, wordt hierin juist afgeschilderd als de nobelste aller discipelen, die Jezus op diens eigen verzoek overlevert aan de Romeinen. In Vlaanderen werd er vorig jaar al een muzikale bewerking van gemaakt, nu heeft ook Nederland zijn alternatief voor de talrijke Mattheussen en Johannessen in de Paastijd.
 

Librettist Jeroen van Merwijk liet de nogal wazige tekst van de apocriefe evangelist links liggen, en componeerde een eigen tekst met summiere verwijzingen naar Bachs passies. Zwaartepunt van het drieluik is het middendeel, waarin Judas door de Duivel wordt blootgesteld aan drie verzoekingen. Maar hij zwicht pas voor de smeekbede van Jezus.
 

Componist Egon Kracht, zelf bassist en leider van het negenkoppige orkestje, heeft het elegante libretto voorzien van even inventieve muziek, waarin elementen uit verschillende genres een hybride, maar passende combinatie aangaan, en onder regie van Dick Hauser werd het geheel een semi-concertante uitvoering, met licht en lopen, maar zonder kussen of knielen. Jezus wordt vertolkt door de hemels zingende countertenor Maarten Engeltjes, terwijl de als zanger minder geschoolde Frans van Deursen de rol van Judas speelt, wat ondermeer leidt tot een fraaie tweezang waarin Judas de blues zingt, waar Jezus zoetvloeiende koraalmelodieën tegenover stelt. Het vierkoppig koorensemble heeft ook een heterogene muzikale achtergrond, wat in de ensembles tot een wat schurende samenklank leidt.
 

Door de niet altijd even geschoolde zang en de vaak raak gevonden stijlpastiches doet Krachts passie menigmaal denken aan de Mattheus Passie die Louis Andriessen dertig jaar geleden componeerde voor toneelgroep Baal. Maar die voorstelling had uitgesproken vileine accenten, terwijl de Judas Passie nu juist een loflied op de liefde en de vriendschap is.