NRC Handelsblad | 19-09-2009 | Kester Freriks
Dante ondergeschoffeld in zijn Divina Commedia
(…) Regisseur Ola Mafaalani en bewerker Ko van den Bosch brengen La Divina Commedia als een politieke aanklacht op het toneel. Behalve de tekst van Dante zelf vormen getuigenissen van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een inspiratiebron. Dat is niet voor niets: in deze visie is Dante een balling, de uitgewezen vluchteling en asielzoeker. In een indringende scène zit acteur Merijn de Jong als Dante in het keiharde licht van een ambtelijk bureau. Voor de duizendste keer moet hij vragen beantwoorden naar zijn achtergrond, familie, leeftijd. Dante is een wetteloze man. Om hem heen staan honderden archiefdozen. Als hij ze opent, stroomt er zand uit. Een regel uit De Goddelijke Komedie vormt de leidraad voor deze vrijgevochten theatrale bewerking: „Zeg me waarom dat volk zo is ontaard dat elke wet dient om ons uit te wijzen”. De toeschouwer is bij deze ook gewaarschuwd: verwacht geen getrouwe weergave van Dantes meesterwerk. Afgezien van een enkele poëzieregel en de befaamde openingszin over het „midden van het leven” is het epos van Dante ver te zoeken. Dat is een groot bezwaar. De tocht uit de Hel via Louteringsberg naar het Paradijs is behoorlijk ondergeschoffeld. Dantes tekst waarin een wereldbeeld op de grens van Middeleeuwen en Renaissance zijn uitdrukking krijgt, is verdwenen. (…) En toch hindert dat niet, want Van den Bosch en Mafaalani hebben een geniaal talent voor theater. Deze groteske Commedia is spannend en krijgt vooral kracht dankzij het engagement dat eruit spreekt. Bovendien ontwierp André Joosten een uitmuntend decor, waarin de Beatrice van Dreya Weber ijl rondzweeft. Zij is acrobate. Ze verbeeldt het paradijs waar niemand ooit terechtkomt. Dit is het mooiste beeld: zij tilt de gevallen Dante de hoogte in. En hij valt. En nog een keer. Haar reddingspogingen zijn voor niets.
Volkskrant | 19-09-2009 | Vincent Kouters
Dante zoekt asiel in theatrale chaos
(…) Dantes reis door de hel, de louteringsberg en het paradijs worden hier verbeeld als de reis van een politieke vluchteling naar het in zijn ogen tolerante en hemelse Nederland. Met de asielzoekerskampen en de verhoorkamers van de IND als hedendaagse hel. Maar het is zeer de vraag of dit vluchtelingenverhaal ergens op slaat als moderne interpretatie van La divina commedia. Door het krampachtig ingevoegde parallelle verhaal wordt de voorstelling soms onbegrijpelijk en vaag. Hoofdrolspeler Merijn de Jong doet als de verbannen Dante nog een duit in het zakje door in het begin erg schichtig en nerveus te spelen. Niet zelden verhaspelt hij, al dan niet expres, zijn tekst. Ook staat er een gortdroge verteller op het podium in de gedaante van Vergilius, gespeeld door G.W. Sok (ex-frontman van The Ex). En ondertussen gebeurt er van alles: het plafond dondert naar beneden, dossiermappen vallen uit kasten, zwarte verf druipt langs de muren en de Amerikaanse trapezeartieste Dreya Weber voert als Dantes Beatrice een engelachtige act uit. (…) La divina commedia is het eerste uur een onduidelijke en vooral vermoeiende exercitie, waarin Dante in de donkere verhoorkamer zijn demonen onder ogen ziet. Er valt ook voor het publiek weinig te genieten in deze hel. Maar zodra die voorbij is en de reis zich voortzet richting louteringsberg en het paradijs, trekt wonderbaarlijk genoeg ook de voorstelling bij. Alsof het erom gedaan is. Met name het paradijs is een feestje, maar dan in de aangenaam cynische stijl van Van den Bosch. In een zinderende, cabareteske monoloog wordt de hedendaagse Nederlandse politiek chronische borrelpraat verweten. Dramaturgisch werkt dat goed. Er kan na alle hel en verdoemenis opgelucht worden gelachen, waardoor het tijdens de prachtige slotscène muisstil is in de zaal.
Telegraaf | 19-09-2009 | Marco Weijers
De hel is leeg bij het NNT - Vorm kan magere inhoud niet verhullen in ’La Divina Commedia’
(…) In La Divina Commedia beschrijft hij (Dante) een tocht die hem door de donkerste krochten van de hel voert, waarna hij uiteindelijk via de louteringsberg het paradijs bereikt. In de bewerking die Ko van den Bosch maakte, zijn van dat beroemde origineel slechts wat losse snippers overgebleven. Hij versnijdt Dantes vertelling met het verhaal van een naamloze vluchteling die in Nederland het paradijs hoopt te vinden, maar verdwaalt in een woud van regels en procedures. Van mens wordt hij een nummer. De combinatie van die twee verhalen doet aan als een gedwongen huwelijk, maar dat is niet eens het grootste probleem van deze NNT-voorstelling. Dat is vooral de grote verzameling lege poëzie die Van den Bosch over het publiek uitstort. Vooral in de eerste helft van deze twee uur durende voorstelling is het doormodderen. Zijn woorden blijven hol en spreken nauwelijks tot de verbeelding, zijn maatschappijkritiek is flauw en gemakzuchtig. Pas later, als het verhaal van de vluchteling persoonlijker wordt, weet de tekst weer enigszins te boeien. Een gebrek aan interactie op het toneel is een extra obstakel voor de drie spelers. Ze praten niet met elkaar, maar langs elkaar heen in lange monologen. Merijn de Jong brengt zijn teksten nog het meest tot leven, terwijl zijn gids Jos Kley (alias G.W. Sok) opzettelijk monotoon staat te galmen. De Amerikaanse trapezeartieste Dreya Weber levert als Dantes muze Beatrice haar bijdragen in het Engels. En wie dat niet volgen kan, heeft pech gehad. Regisseuse Ola Mafaalani biedt met sterke beelden enig tegenwicht. De zwevende pas de deux die De Jong en Weber in de lucht aangaan heeft wél poëtische kracht. Net als de schimmige decors van André Joosten, die met stellingkasten, eindeloze rijen archiefdozen en omhoogschietende gasvlammen een gestileerde hel wist te creëren. Jammer alleen dat deze mooie huls in La Divina Commedia vooral een grote leegte verpakt.
|
